Luật Quản lý và Đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp – Hiệu lực từ 01/08/2025

Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý và Đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp (Luật số 68/2025/QH15) vào ngày 14/6/2025. Luật này thay thế Luật số 69/2014/QH13 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/08/2025, với nhiều điểm đổi mới về phương thức đầu tư, quyền tự chủ và trách nhiệm quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Luật số 68/2025/QH15 quy định về đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp và quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đối tượng áp dụng bao gồm: cơ quan nhà nước, người đại diện phần vốn nhà nước, doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% hoặc cổ phần chi phối.

Những điểm mới nổi bật

Tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp nhà nước được tăng quyền chủ động trong việc xây dựng chiến lược, kế hoạch, tổ chức quản trị, tài chính, nhân sự. Cơ quan nhà nước không can thiệp vào hoạt động sản xuất – kinh doanh hàng ngày.

Mở rộng hình thức đầu tư và nguồn vốn

Luật bổ sung nhiều hình thức đầu tư như: thành lập mới, góp vốn, mua cổ phần, bổ sung vốn điều lệ. Nguồn vốn bao gồm: ngân sách nhà nước, lợi nhuận sau thuế để lại, tài sản công và các nguồn khác theo quy định.

Siết chặt cơ chế giám sát và trách nhiệm

Người đại diện phần vốn nhà nước phải thực hiện đầy đủ báo cáo, giải trình về hiệu quả sử dụng vốn, chịu trách nhiệm trước cơ quan đại diện chủ sở hữu. Hành vi gây thất thoát, lãng phí, che giấu thông tin sẽ bị xử lý nghiêm.

Rút gọn thủ tục đầu tư

Luật mới giúp cắt giảm gần 30% thủ tục so với trước đây, như giảm quy trình phê duyệt kế hoạch đầu tư, báo cáo tài chính, các bước thẩm định vốn… nhằm đẩy nhanh tốc độ ra quyết định của doanh nghiệp.

Hành vi nghiêm cấm

• Đầu tư vượt thẩm quyền, không đúng mục tiêu
• Lạm dụng quyền lực, can thiệp trái luật vào hoạt động doanh nghiệp
• Báo cáo sai lệch, không công khai minh bạch thông tin

HTIC Law sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp Nhà nước thực thi Luật 68/2025/QH15, gồm:

• Thiết lập cơ chế đại diện vốn, quy trình giám sát phù hợp
• Tư vấn pháp chế thuê ngoài

Trình tự, thủ tục đầu tư vốn

Luật quy định rõ trình tự thủ tục đầu tư vốn nhà nước tùy theo cấp thẩm quyền:

• Trường hợp vượt ngưỡng đầu tư dự án quan trọng quốc gia: Chính phủ trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư (hồ sơ gồm: tờ trình, đề án, ý kiến các bộ ngành…)
• Trường hợp khác: Thẩm quyền thuộc Chính phủ hoặc cơ quan đại diện chủ sở hữu tùy theo giá trị và nguồn vốn

Nghị định hướng dẫn thi hành

Bộ Tài chính đang xây dựng và sẽ ban hành 03 nghị định hướng dẫn chi tiết Luật 68/2025/QH15, dự kiến trong quý III/2025:

• Nghị định về quản lý đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp
• Nghị định về giám sát, đánh giá, công khai hiệu quả sử dụng vốn
• Nghị định về cơ cấu lại doanh nghiệp có vốn nhà nước

Việc ban hành đồng bộ các nghị định sẽ là cơ sở pháp lý rõ ràng, giúp các doanh nghiệp và cơ quan thực hiện đúng quy trình và thẩm quyền.

Ý nghĩa thực tiễn

Luật số 68/2025/QH15 là bước ngoặt thể chế hóa chủ trương đổi mới quản trị DNNN theo cơ chế thị trường, tăng tính tự chủ, giảm can thiệp hành chính và tăng trách nhiệm giải trình. Luật sẽ giúp nâng cao hiệu quả đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn Nhà nước.

HTIC Law Firm – Đồng hành pháp lý cùng doanh nghiệp Nhà nước

HTIC Law sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ doanh nghiệp Nhà nước thực thi Luật 68/2025/QH15, gồm:

• Thiết lập cơ chế đại diện vốn, quy trình giám sát phù hợp
• Tư vấn thực hiện thủ tục đầu tư, lập hồ sơ, báo cáo đúng luật
• Rà soát hệ thống nội quy – quy chế theo hướng luật hóa

Kết luận

Luật Quản lý và Đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp (số 68/2025/QH15) chính thức có hiệu lực từ ngày 01/08/2025, thay thế luật cũ và mang đến nhiều cải cách quan trọng. Đây là thời điểm các doanh nghiệp Nhà nước cần nhanh chóng rà soát hệ thống pháp lý, chuẩn hóa cơ chế quản trị và đầu tư để phù hợp với hành lang pháp luật mới.