Thành lập doanh nghiệp là quá trình tổ chức hoặc cá nhân thực hiện các thủ tục pháp lý tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Mục đích là xác lập tư cách pháp lý, được pháp luật bảo vệ, và chính thức tham gia hoạt động sản xuất – kinh doanh hợp pháp trên thị trường.
Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 01/7/2025, thủ tục thành lập doanh nghiệp được thực hiện tại Cơ quan Đăng ký Kinh doanh thuộc Sở Tài chính tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi đặt trụ sở chính của doanh nghiệp.
Thông tin cập nhật: Từ 01/7/2025, do sáp nhập Sở Kế hoạch và Đầu tư với Sở Tài chính, cơ quan đăng ký doanh nghiệp hiện là Cơ quan Đăng ký Kinh doanh thuộc Sở Tài chính.
Các Điều Kiện Thành Lập Doanh Nghiệp / Công Ty
Điều kiện 1: Lựa chọn loại hình doanh nghiệp phù hợp
Theo Luật Doanh nghiệp 2025, có 5 loại hình phổ biến tại Việt Nam:
- Doanh nghiệp tư nhân
- Công ty TNHH một thành viên
- Công ty TNHH hai thành viên trở lên
- Công ty cổ phần (CTCP)
- Công ty hợp danh
Điều kiện 2: Đặt tên doanh nghiệp hợp pháp và không trùng lặp
Tên công ty bao gồm loại hình doanh nghiệp + tên riêng.
Ví dụ: Công ty Cổ phần Green Speed
Trong đó "Công ty Cổ phần" là loại hình doanh nghiệp còn "Green Speed" là tên riêng.
Tên doanh nghiệp phải không trùng hoặc gây nhầm lẫn với tên công ty khác, đồng thời không vi phạm thuần phong mỹ tục, văn hóa, hoặc sử dụng tên cơ quan nhà nước.
Điều kiện 3: Chủ thể thành lập doanh nghiệp hợp pháp
Theo Luật Doanh nghiệp sửa đổi 2025, mọi tổ chức và cá nhân đều có quyền thành lập và quản lý doanh nghiệp, trừ các trường hợp bị cấm.
Quy định mới từ 01/7/2025: Công chức, viên chức bị cấm thành lập, góp vốn, hoặc quản lý doanh nghiệp, trừ các trường hợp đặc thù liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Ngoài ra, sĩ quan, người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự cũng bị cấm thành lập doanh nghiệp.
Điều kiện 4: Địa chỉ trụ sở chính hợp lệ
Trụ sở công ty phải có địa chỉ rõ ràng (số nhà, đường, phường/xã, thành phố/tỉnh) và không được đặt tại chung cư chỉ dùng để ở hoặc nhà tập thể.
Lưu ý: Nếu thuê chung cư hỗn hợp, phải có giấy tờ chứng minh khu vực được phép kinh doanh.
Điều kiện 5: Lựa chọn ngành nghề kinh doanh hợp pháp
Doanh nghiệp được tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm. Đối với ngành nghề có điều kiện (như bất động sản, ngân hàng, sản xuất phim,...), cần đáp ứng các yêu cầu về vốn, chứng chỉ, hoặc giấy phép con.
Điều kiện 6: Vốn điều lệ và vốn pháp định
Pháp luật không quy định mức vốn tối thiểu – tối đa, trừ ngành có yêu cầu vốn pháp định.
- Vốn điều lệ: Tổng giá trị tài sản đã góp hoặc cam kết góp khi thành lập.
- Vốn pháp định: Mức vốn tối thiểu bắt buộc cho từng ngành nghề đặc thù (như ngân hàng, chứng khoán,…).
Điều kiện 7: Người đại diện theo pháp luật đủ tiêu chuẩn
Theo Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020, người đại diện theo pháp luật là cá nhân chịu trách nhiệm pháp lý và thực hiện quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp.
Điều kiện:
- Từ đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
- Có thể là Giám đốc, Chủ tịch HĐQT, Chủ tịch HĐTV,… tùy loại hình công ty.
- Doanh nghiệp có thể có một hoặc nhiều người đại diện pháp luật.
Quy Trình Thành Lập Doanh Nghiệp Chuẩn 2025
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký doanh nghiệp
Hồ sơ bao gồm:
- Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp
- Điều lệ công ty
- Danh sách chủ sở hữu hưởng lợi (quy định mới từ 01/7/2025)
- Danh sách thành viên hoặc cổ đông sáng lập
- Bản sao công chứng CCCD/CMND/hộ chiếu (không quá 6 tháng) - Hoặc chỉ cần kê khai số định danh cá nhân (quy định mới)
- Giấy tờ pháp lý của tổ chức (nếu có)
- Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng địa chỉ trụ sở
- Giấy ủy quyền (nếu nộp thay)
- Chứng từ nộp lệ phí đăng ký
Đơn giản hóa thủ tục 2025: Nếu đã có số định danh cá nhân, người thực hiện thủ tục chỉ cần kê khai thông tin và đồng ý chia sẻ dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, không cần nộp bản sao Thẻ căn cước/CMND/Hộ chiếu.
Bước 2: Nộp hồ sơ tại Cơ quan Đăng ký Kinh doanh
Có 2 hình thức:
- Trực tiếp: Nộp tại Cơ quan Đăng ký Kinh doanh thuộc Sở Tài chính.
- Trực tuyến: Qua Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp
Bước 3: Nhận Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp
Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ hợp lệ, Cơ quan Đăng ký Kinh doanh sẽ cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc thông báo sửa đổi, bổ sung nếu hồ sơ chưa đạt yêu cầu.
Lưu ý quan trọng: Từ 01/7/2025, theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, Sở Kế hoạch và Đầu tư đã được sáp nhập với Sở Tài chính. Do đó, mọi thủ tục đăng ký doanh nghiệp hiện nay được thực hiện tại Cơ quan Đăng ký Kinh doanh thuộc Sở Tài chính.
Kết Luận
Việc thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam ngày càng được đơn giản hóa, minh bạch và hỗ trợ trực tuyến toàn diện. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ hồ sơ, lựa chọn loại hình phù hợp và đảm bảo tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.
Thay đổi quan trọng từ 01/7/2025: Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP và chính sách tái cơ cấu bộ máy hành chính nhà nước, Sở Kế hoạch và Đầu tư đã được sáp nhập với Sở Tài chính. Hiện nay, cơ quan có thẩm quyền đăng ký doanh nghiệp là Cơ quan Đăng ký Kinh doanh thuộc Sở Tài chính tại các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
Những Điểm Mới Nổi Bật Của Nghị Định 168/2025/NĐ-CP
1. Thay đổi cơ quan đăng ký kinh doanh
Cơ quan đăng ký kinh doanh chuyển từ Sở Kế hoạch và Đầu tư sang Cơ quan Đăng ký Kinh doanh thuộc Sở Tài chính tại cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
2. Bổ sung quy định về chủ sở hữu hưởng lợi
Doanh nghiệp phải kê khai, thông báo thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi trong hồ sơ đăng ký kinh doanh để phục vụ công tác phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.
3. Đơn giản hóa hồ sơ với số định danh cá nhân
Nếu đã có số định danh cá nhân và đồng ý chia sẻ dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, không cần nộp bản sao giấy tờ pháp lý (CCCD/CMND/Hộ chiếu).
4. Cấm công chức, viên chức thành lập doanh nghiệp
Theo Luật Doanh nghiệp sửa đổi 2025, công chức, viên chức bị cấm thành lập, góp vốn hoặc quản lý doanh nghiệp, trừ các trường hợp đặc thù về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
5. Hỗ trợ đăng ký trực tuyến toàn diện
Thủ tục đăng ký doanh nghiệp qua mạng điện tử được hướng dẫn cụ thể, khuyến khích doanh nghiệp thực hiện đăng ký trực tuyến để miễn lệ phí và tiết kiệm thời gian.
